Kompresör Odası Nasıl Olmalı? İSG Kompresör Güvenlik Talimatı

Büyük ölçekli imalat işlerinde ve endüstriyel uygulamalarda kompresör kullanılır. Kompresörler endüstrideki enerjinin yaklaşık %20-30 ‘unu kullanır. Hava kompresörü çalışma prensibi gereği kontrollü bir ortamda konumlandırılmalıdır.

Kompresörün konumlandırılmasından bakımına kadar tüm süreçler; İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı, Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği ve üretici talimatları doğrultusunda yürütülmelidir. Peki, kompresör odası nasıl olmalı? İçeriğimizin devamında İSG kompresör güvenlik talimatı ve oda tasarımı ile ilgili detayları bulabilirsiniz.

Kompresör Odası Nedir?

Kompresör odası İSG kurallarına uygun şekilde tasarlanan alandır. Basınçlı hava sağlayan kompresörler bu odada genellikle bir kabin içinde konumlandırılır. Kompresör güvenliği ve performansı oda koşullarına bağlıdır. Dolayısıyla kompresör ünitesi endüstriyel altyapı için kritik öneme sahiptir.

Kompresörlerin hava sıkıştırma sürecinde yüksek desibel ses (genellikle 85 dB üzeri) ve titreşim meydana gelir. Bu seslere uzun süre maruz kalmak işitme kaybı riskine yol açar. Kompresör arızaları nedeniyle oluşabilen basınç kaybı patlama riski oluşturur. Yağ buharı ve partikülün yüksek ısıyla birleşmesi yangın riskine yol açar. Tüm bu riskler nedeniyle kompresörler ayrı bir odada bulunmalıdır.

Kompresör Odası Özellikleri ve Şartları

Kompresörün konumlandırılacağı oda için ayrı bir yönetmelik olmamakla birlikte oda tasarımının;

•  6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu,
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği ile uyumlu olması gerekir.

Kompresör odası özellikleri şu kriterlere göre belirlenir:

• Oda tozdan, kirden ve nemden arındırılmış olmalıdır.
• Ortam sıcaklığı üretici talimatlarına uygun olmalıdır.
• İçeriye temiz hava girmelidir.
• Cihaza anında müdahale yapılabilecek kadar boşluk olmalıdır.
• Zemin ağır yüklere dayanıklı olmalıdır.

Kompresör odası duvar kalınlığı baca uzunluğu ve tavan yüksekliği için standart ölçü yoktur. Fakat, kompresör dairesi havalandırmasında, kompresörün emdiği havanın %10-15 fazlası kadar taze hava girişi sağlanmalıdır. Endüstriyel soğutma fanları sıcaklığı kontrol etmeyi sağlar. Genellikle endüstriyel yalıtımlı panel sistemler tercih edilir. Fiziksel ölçüler ihtiyaca göre mühendislik hesaplamalarıyla belirlenir. Kompresörün 1°C fazla çalışması bile daha fazla enerji tüketmesine sebebiyet verir. 

Kompresör Odası İSG Risk Tablosu

Kompresör odası İSG bakımından risk barındırır. Bu nedenle tehlikelerin değerlendirilmesi ve önlem alınması gerekir. Aşağıdaki tabloda riskleri ve çözüm önerilerini bulabilirsiniz:

Tablodan anlaşıldığı üzere düzenli kompresör bakımı iş güvenliği için tek başına yeterli değildir.

Kompresör Odası Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kompresörün bulunduğu odanın sıcaklığı, nemi ve havalandırma koşulları enerji ve verimlilik üzerinde doğrudan etkilidir. Bu nedenle kompresör odası hazırlarken şunlara dikkat etmelisiniz:

•  Zeminin titreşim yalıtımlı olduğundan emin olun.
•  Kompresörü çalıştırmadan önce veya kompresör bakımını yapmadan önce kullanım kılavuzunu okuyun ve üretici talimatlarına uyun.
• Cihazın bulunduğu odada ABC tipi kuru kimyevi yangın söndürücü bulunmasını sağlayın. Bu cihazlar elektrik yangınlarına müdahale etmeye olanak tanır.
• Ortam sıcaklığının 0°C’nin altına düşmemesine dikkat edin.
•  Kompresörü yalnızca kompresör eğitimi almış operatörler ile teknik servis personeli kullanmalıdır.

Üretim süreçlerinde güvenliği sağlamak ve verimliliği korumak için kompresör ünitesi ile ilgili şu sorulara mutlaka yanıt bulmalısınız:

•  Kompresör patlamalara dayanıklı bir bölgede mi bulunuyor?
•  Kompresör bir kabinin içinde mi veya çalışanlardan en az 10 metre uzaklıkta mı? (10 metre standart bir zorunluluk değil öneridir)
•  Kompresör odasında malzeme stoklanmış mı?
•  Kompresörün bulunduğu odada koli, alet gibi ekstra malzemeler bulunuyor mu?
•  Odada kimyasal temizlik malzemesi gibi yanıcı bir madde var mı?
• Doğal veya mekanik bir havalandırma sistemi var mı, odaya temiz hava giriyor mu?
•  Bakım yapılması için yeterli olacak aydınlatma var mı, ekipmanlar net görülebiliyor mu?
•  Odada “yetkisiz kişiler giremez”, “kulaklık kullanın” gibi tehlike uyarı levhaları veya bakım talimatı (acil durumda yapılacaklar listesi) var mı?
• Kompresör veya hava tankı duvardan ne kadar uzaklıkta?

Tüm bu unsurlara dikkat ettiğinizde kompresörün oluşturabileceği riskleri önemli ölçüde azaltabilirsiniz.

Kompresör Alanı Hakkında SSS

Kompresörlerde hangi güvenlik önlemleri alınmalıdır?

Kompresör iş güvenliği önlemleri ile kurulup kullanılmalıdır. Günlük sızıntı kontrolleri yapılması riskleri ortadan kaldırır. Kompresör çalışan ortamda mesai yapan kişiler koruyucu ekipmanlar kullanmalıdır.

Kompresör oda sıcaklığı kaç olmalı?

Aşırı ısınmayı önlemek için kompresörün bulunduğu odanın uygun sıcaklıkta kalmasını sağlamak gerekir. Kompresör odası için ideal sıcaklık 20–35°C’dir. Sıcaklık 0°C’nin altına düşerse nemin suya dönüşmesine ve yağın donmasına bağlı olarak arıza oluşur ve verimlilik düşer.

Kompresör etrafı nasıl kapatılır?

Hava kompresörünün etrafını kapatmak hem gürültü kontrolü hem de titreşim izolasyonu sağlar. Çalışma ortamı güvenliği için hazır kompresör konteyner sistemleri kullanılabilir. Kompresör kabini olarak satışa sunulan bu sistemlerin demir iskeleti ve akustik sünger kaplaması izolasyon sağlar.

Kompresör odası ne işe yarar?

Kompresör güç cihazları ve sistemleri için basınç sağlar. Bu cihazlar yüksek basınçla çalıştığı için risk analizi yapılarak kullanılır. Kompresör binası olarak da ifade edilen odalar riskleri ortadan kaldırır.

Kompresör bakım periyotları nasıl olmalıdır?

Bakım periyodu cihazın türüne ve kullanılacak alana göre değişir. Basınçlı hava sistemlerinde basınç değerleri, yağ seviyesi, sıcaklık değeri, gürültü seviyesi günlük olarak kontrol edilmelidir. Basınç takında biriken su tahliye edilmelidir. 

İlgili İçerik: Kompresör Bakım Periyodu